पारावरच्या गप्पा आणि सत्तेचे डोळे

" रंगे जरा देवळात जाऊन येतो ग वाइच "
दगडूने पायतान पायात सरकवत दारातूनच रंगुला आवाज दिला. दिवसभर रानात राबुन आलेला शीन देवळाच्या पारावर बसून दोस्तांसंग चार गप्पा हानल्या की वाइच हलका होत असे.
देवळाच्या पारावर चौगुल्याचा शिरप्या ,नकटा दत्तू , तिमान्या उर्फ सदया आन शिवा मास्तर ही दगडूची दोस्त मंडळी नुकतीच जमा झाली होती.

" तिमान्या, काढ चंची, वाइच पान खाऊ दे मर्दा !"पारावर आलकट पालकट बैठक जमवत दगडूनं फरमाइश केली.
चंची त्याच्यापुढ करत तिमान्यानं इचारल.
 "का र दगड्या ..लई ढेपाळल्यावनी दिसायलाच मर्दा !"
चंचीतुन दोन चांगली जूनवांन पान काढुन त्यांच्या शिरा खुडत दगडू म्हणाला,
" आर कामानं पिट्टा पडायलाय.. तिच्या बायली काय काम म्हणाव का स्वाॅंग बागायतीतल, ..कितीबी वड़ा वसरतच नाय "
शिरप्या न मान कलती करून इचारल
 "एवढा काय नांगुर वडला र दगड्या ?"
एव्हाना चांगला मस्त जमवलेला विडा तोंडात टाकत दगडू म्हणाला..
" आर काल कांद्याच्या रोपाला सारं सोडल व्हत..आज इळभर ढेकळ हावार केली रॉप टाकल भिजीवल बग ..यंदा बक्कळ कांदा करणार हाय "
शिवा मास्तरन हे ऐकून च च च केल.
"का व मास्तर..चूक चूक करायला काय झाल ?"
दगडून इचारल ..
" अरे काही उपयोग नाही बाबांनो. कांदावाला शेतकरी यंदा माती खाणार "
हे ऐकून चरका बसला दगडूला ..
"मास्तर तुमी कवपसन भाकनुक करायला लागले "

" अरे भाकनुक नाही दगडू.. अरे मोदीनी निर्यातमूल्य वाढवलय 175 रु. नी कांद्याच. आता कांदा निर्यात करने व्यापाऱ्याना परवडणार नाही. म्हणजेच निर्यात होणार नाही, मग मागणीपेक्षा पुरवठा जास्त झाल्यावर जे होते तेच होईल."
क्षणभर शिवा मास्तर च्या तोंडाकडे स्तब्ध होऊन बघत बसले समदे.

"जाऊंदे मरू दे तिच्यामारी कांद्याचा ह्यो न्हेमीचाच वांदा हाय, गेला बाजार उस तर कुठ जात न्हाय"
चौगुल्याच्या शिरप्याची आशा लई अनंत.

"आता हाय का , राजाला दिवाळी म्हायीतच न्हाय म्हण कि, लेका शिरप्या पुढच्या हंगामात उसाला १२०० रु टन भाव जाहीर झाला."
नकट्या दत्तू ने बॉम्ब टाकला.
"मायला कायतर बदल होन, म्हणून मुदीला डोक्यावर घेतल आमी, आन यानी त शेतकऱ्याच्या डोस्क्यावर मीरं वाटल कि ओ !"
तीमान्या हळहळला.
"अरे याचं कस झालय माहित हाय का.. तुम्हाला एक गोष्ट सांगतो"
शिवा मास्तर ची गोष्ट म्हणताच सगळे सावरून बसले.
..

"फार फार वर्षापूर्वी एका विहिरीत काही खोडकर पोर पोहत होती. दणादण उड्या ठोकत होती. पाणी उडवत होती. आणि त्यांची मौज चालली होती.आणि एक मुलगा मात्र काठावर उदास होऊन बसला होता. त्याच्या डोळ्यात पाणी होत.
त्याला हि मौज करता येत नव्हती. कारण तो ठार आंधळा होता.
वरून शंकर पार्वतीच विमान चालल होत. पार्वतीला या पोराची फार द्या आली.
तिने शंकराकडे हट्ट धरला कि या पोराला डोळे द्या. शंकर महाज्ञानी. म्हटले नको. आग बाई तो आहे तसाच ठीक आहे.
मग काय बालहट्ट राजहट्ट आणि स्त्रीहट्ट यापुढे कोणाचे काय चालते काय?
शंकर म्हटले तथास्तु !
आणि इकडे या पोराला डोळे आले. पोरग क्षणभर बावरल. इकड तिकड बघितले. कपडे काढले अन दाणकन ठोकली कि ओ उडी.
मिनिट दोन मिनिट पोरग शांत पोहोल आणि मग ......
दावला कि ओ रंग . याच्या अंगावर उडी टाक. त्याच्या अंगावर पाणी उडव..
अस करत करत या पोराने धर पोरग कि बुडव पाण्यात...धर पोरग की बुड्व पाण्यात असा एककलमी कार्यक्रम सुरु केला.
ते दावून मंग शंकर पार्वतीला म्हणले बग मी सांगत होतो ना ते पोरग आंधळच ठीक होत म्हणून.
हे मोदी सरकारच बी असच झालय बगा. सत्ता नव्हती तवर ठीक होत. गरिबावाणी काठावर बसून तत्वज्ञान सांगत व्हते.
आता सत्ता मिळाली की चालू झाला यांचा एककलमी कार्यक्रम ' धर शेतकरी कि बुडव पाण्यात, धर शेतकरी कि बुड्व पाण्यात."
..

इकडे हसून हसून मंडळीची मुरकुंडी वळली होती.
शिरप्या लोळत होता. दत्तूच मुंडास पडल खाली. तीमान्या पोटावर हात दाबत खदखदत होता.
दगडूने हि मनसोक्त हसत डोळ्याच्या कोपऱ्यात साचलेल पाणी पंच्यान अलगद पुसलं.

रंगुची गल्लीवारी, इज्जत आणि बरकत

रंगु पायात पायताने सरकवत दारातूनच म्हणाली " मी जरा सखुकड़े जाऊन येते हो !"

मोरीकडे भांडी घेऊन जाणारा तिचा नवरा दगडू थबकला.

"अग आज मला भांडी धुवायला धूणी धुवायला स्वयंपाक आणि केर सारायला बी मदत करती म्हणली होतीस. उद्या म्हणजे तुमचा "अच्छे दिन"    ची सुरवात असल म्हणली होतीस. का समद 'जुमल ' होत ते ?"

त्याच बोलण संपेस्तो रंगुने लांब रान कातरले होते.
..

सखुच्या घरी चहापाणी झाल्यावर मनकी बात ला सुरुवात झाली.
सासुचा आणि नव-याचा आवडता विषय येताच रंगु रंगू लागली.

" अग माझ्या आधी यांच्या घरात सगळी बजबजपूरी करून टाकली होती या ' माँ बेटे के कारभार ने ' !! सासु सगळ चांगल चुंगल तुंप बिंप चोरून मारून ओरपायची. सासु सुटली होती अन बाकीची झाली होती पाप्याची पितर ..अन आमचे हे म्हणजे त निव्वळ ध्यान ..मौनीबाबा ..(खुसुर पुसुर खुसुर पुसुर बराच वेळ ) "

"येते ग जरा यश्वदे कड़े जाऊन .." म्हणून रंगु ने सखुचा निरोप घेतला.

..
यश्वदेशी तर रंगुचा ' पुराना नाता '
मग 'मन की बात ' ला काय तोटा ?
रंगु यश्वदेच्या गळ्यात पडून हमसुन हमसुन सांगू लागली..

" फार फार ग दुस्वास करतात माझा घरची माणस. सगळे ऐतखाऊ माजलेले बैल आहेत नुसते. मी एकटी कामाचे डोंगर उपसत असते . पण मेल्यांना जरा सुद्धा कदर नाही ग ..उलट मी काम करते म्हणून जळतात माझ्यावर मूडदे.. .(खुसुर पुसुर खुसुर पुसुर बराच वेळ ) "

" येते ग यमुना कड जाऊन " म्हणत रंगुने यश्वदेचा निरोप घेतला.

..
यमुना तर रंगुची बालमैत्रीण. तिच्याकड़े तर 'बचपन से आना जाना '
चहासंगे किरकोळ गपशप झाल्यावर खरी मन की बात सुरु झाली.
रंगु जरा जास्तच जोमात होती.

" अग तुला म्हणून सांगते यमुने माझ लगीन झाल तव्हा आमच्या फेकाडे घरान्यात काही मंता काही राम नव्हता. समद्याना लाज वाटायची आपण या फेकाडे घराण्यात जन्म घेतला म्हणून..घराला घरपण म्हणून नव्हतं बग कसल. पण मी हिथल माप वलंडल आन यांच घरच आबादान झाल बग. ह्यांची कीरत वाढली गल्लीतल्या न्हान थोर बाप्प्यांची लाइन लागू लागली आमच्या घरी माझ्यामूळ...(खुसुर पुसुर खुसुर पुसुर बराच वेळ ) "

"दिवस कलला ग पार येते मी आता " म्हणत रंगूने यमुनाचा निरोप घेतला..

" तुझ्याच घरी जातिया नव्ह " ह्या यमुनेच्या कुत्सित प्रश्नाकडे दुर्लक्ष करत तिने रान कातरले.

..
"आले व मी..जरा चहा त टाका वाइच दोन कप " पायतान काढत रंगु ने आड्डर सोडली.
दारातच पायपुसन झटकत उभा असलेला दगडू तिच्याकड कावून बघू लागला.

" रंगे का मून दिवसभर कामधंदा सोडून गावभर उंडारतीच ग ?"

रंगु ने रागाने दगडूकड़े एक तुच्छ कटाक्ष टाकला. आणि ठसक्यात म्हणाली,

" हे पाव दगडोबा , तुमासनी अक्कल मून काय ती न्हायच. आवो मी जर बाहेर फिरली नाय तर गल्लीत तुमची इज्जत कशानी वाढील. अन माणसात मी उठली बसली न्हाई त तुमच्या पीठाच्या गिरणीच्या धंद्याला बरकत कशी येईल ?"

रंगीच्या उंडारण्यामुळे आपली इज्जत कशी वाढेल आणि बरकत कशी येईल याचा हातात पायपुसन घेऊन विचार करत स्तंभित झालेल्या दगडुला तसाच सोडून रंगु कुर्र्यात आत निघुन गेली.

-@सुहास भूसे.