About

Thursday, 12 January 2017

राज ठाकरेंचा इतिहास

राज ठाकरे यानी काल छत्रपती शंभु महाराजांबद्दल जे वक्तव्य केले ते खरे तर सगळ्यांनाच या सर्व प्रकरणाबद्दल नव्याने विचार करायला भाग पाडनारे आहे. बाळाजी आवजी चिटनिसाला राजद्रोहाच्या आरोपाखाली हत्तीच्या पायी दिले याचा डुख मनात धरुन त्याचा खापरपणतु मल्हार रामराव चिटनिसाने 'श्रीशिवछत्रपतींची सप्तप्रकरणात्मक बखर' या आपल्या कुप्रसिद्ध बखरीत शंभुराजांची बदनामी करून त्यांचे चरित्र विपर्यस्त करून टाकले.  यानंतर गडकरीनी हीच बखर समोर ठेऊन त्यात आपल्या मनाची अधिक भर घालत 'राजसंन्यास' या नाटकात ही प्रतिमा आणखीनच विपर्यस्त करून टाकली. राजसंन्यासाच्या प्रभावाखाली त्यानंतरच्या काळातही जी नाटके, ललितकृती, सिनेमे आले त्यात शंभुराजांची ही गडकरीप्रभावित प्रतिमाच रंगवली गेली. सर्वसामान्य माणूस ऐतिहासिक साधने वाचत नाही. त्याच्या मनातील इतिहासाची घडण ही या ललित साहित्यातुनच होत असते.

वा सी बेंद्रे यांनी 40 वर्षे अथक मेहनत घेऊन, सगळ्या अस्सल संदर्भांची आणि ऐतिहासिक साहित्याची चाळणी करून शंभु चरित्रावरचे डाग धुवून काढले. रियासतकारांपासून चिटनिसापर्यंत सगळ्यांचे अवास्तव लेखन पुराव्यानिशी खोडून काढत शंभु चरित्राची नव्याने मांडणी केली. 'छत्रपती संभाजी महाराज' या त्यांच्या शंभु चरित्रानंतर शेकडो वर्षे अन्याय झालेला इतिहासनायक पुन्हा एकदा नव्या तेजाने झळाळुन उठला. हे जरी वास्तव असले तरी पुन्हा आपला पहिलाच महत्वाचा प्रश्न उरतो तो असे जड जड ऐतिहासिक संदर्भ ग्रंथ वाचतो कोण ?

सामान्य माणसाच्या मनावर ललितकृतींचाच पगडा असतो.
राज ठाकरे, ज्यांच्या घराण्याने केवळ 'शिवाजी ' या एका नावाच्या महात्म्याखाली आपल्या राजकारणाची पाळेमुळे रोवली, जे प्रबोधनकारांचे नातू म्हणवतात त्यांना ही सगळी पार्श्वभूमी ठाऊक नसावी हे आश्चर्यकारक असले तरी विचारप्रवृत्त करणारे आहे. या वरुन लक्षात येते की गडकरीनी तयार केलेल्या शंभु राजांच्या अवास्तव प्रतिमेचाच अजुनही सामान्य लोकांवर किती पगडा आहे. तसेच गडकरींच्या पूतळयाचे उच्चाटन करुन यासंदर्भातील चर्चेला तोंड फोडणे देखील किती आवश्यक होते हेच राज ठाकरे यांच्या वक्तव्यावरुन दिसून येते.

या सगळ्या प्रकरणानंतर तरी सामान्य लोक, गडकरीना बाप मानणारे कलावंत, गडकरींना देव मानणारे साहित्यिक वा सी बेंद्रे, कमल गोखले संशोधित इतिहास वाचतील. हळू हळू शंभु राजांची विपर्यस्त प्रतिमा समाजातून नाहिशी होण्यास या पुतळा प्रकरणापासून सुरवात होईल अशी आशा आहे.

ता क - संभाजी ब्रिगेडने राज ठाकरे यांना वासी बेंद्रे लिखित शंभु चरित्र समारंभपूर्वक भेट देऊन ठाकरे घराण्याची वाचन संस्कृतीशी मागील दोन पिढ्यांत तूटलेली नाळ पुन्हा सांधन्याचे समाजकार्य करावे अशी संबंधिताना आग्रही विनंती..
©सुहास भुसे.


Wednesday, 4 January 2017

संभाजी ब्रिगेड- समज आणि वास्तव

संभाजी ब्रिगेड या संघटनेची मला फेसबुकवर येईपर्यंत फारशी ओळख नव्हती. इथे आल्यावर हिंदुत्ववाद्यांनी पेरलेल्या समजुतीबरहुकुम पहिली ओळख झाली ती तरुणांची माथी भडकवणारी ब्राह्मणविरोधी संघटना म्हणून.. आणि आज जी शेरेबाजी होतेय तशी अडाणी, अशिक्षित लोकांची संघटना म्हणून ...

हळू हळू ब्रिगेडमधील अनेक मित्रांच्या संपर्कात येत गेलो, अनेक दिग्गज अभ्यासकांचा दुर्मिळ सहवास लाभला आणि मनावरील गैरसमजुतीची पुटे निखळत गेली.

संभाजी ब्रिगेड ही मिडिया हातात असणाऱ्या सांस्कृतिक दहशतवाद्यांनी इमेज बनवली आहे त्याच्या पूर्ण उलट संघटना आहे. वाचनसंस्कृती हा संभाजी ब्रिगेड चा आत्मा आहे. ही माणसे अखंड वाचत असतात. माणसांची श्रीमंती ते पुस्तकात मोजतात.
एक ब्रिगेड मधील स्नेही एकदा सांगत होते, " त्या अमक्याच्या घरी गेलो होतो, दाराशी 20 लाखाची गाडी, भला मोठा आलिशान बंगला, आम्हाला सगळा फिरून दाखवला, आम्ही बघत होतो पण घरात एकही पुस्तकांचे कपाट नाही. एका शेल्फवर दोन पुस्तके दिसली तेवढी चुकुन. अगदीच दरिद्री माणूस !"
यांची नजर आणि पारख ही अशी आहे.

अजुन एक स्नेही आहेत, यांना अमुक पुस्तक कुठे मिळेल, किंवा अमुक संदर्भ अमुक पुस्तकात सापडेल का ? अस नुसते विचारण्याचीच खोटी, तुमच्या पत्त्यावर ते पुस्तक घरपोच झालेच म्हणून समजा. मग ते पुस्तक दोनशे रूपयांचे असो की दोन हजार रूपयांचे. ब्रिगेड मधील इतर लोक ही अखंड पुस्तके भेट देत असतात. तुम्ही फक्त दोनेक वर्ष या लोकांच्या संपर्कात राहिलात तर एक नया पैसा खर्च न करता तुमचे कपाट पुस्तकांनी आणि जीवन ज्ञानाने समृद्ध झालेले असेल.

इतिहास म्हणजे या लोकांचा श्वास. अगदी सामान्य कार्यकर्ता असू द्या. त्याला सत्य जाणून घेण्याची आस असते. प्रत्येकजण सोबतच्या लोकांचे अखंड प्रबोधन करत असतात. किरकोळ संदर्भ विचारला तर तासन तास बोलत राहतील. माझे काही स्नेही असे आहेत ज्यांना मी जेव्हा दोनेक तास निवांत वेळ असेल तेव्हाच कॉल करतो. त्याच्या आत सुट्टीच नाही. 😀
शरद पाटिल, आ ह साळुंखे, न र फाटक, वा सी बेंद्रे, कमल गोखले, वि का राजवाडे, डॉ नीरज साळूंखे, इंद्रजीत सावंत यांच्या जिभेवर खेळत असतात. असंख्य संदर्भ, सनावळया अगदी मुखोदगत.

ब्रिगेडच्या काही मेळाव्याना, इतिहास चिंतन शिबिरांना जाण्याचा योग आला. ज्ञान घ्या ज्ञान द्या, माथी भडकवणाऱ्या राजकारणापासून दूर रहा, आपल्या आणि आपल्या समाजाच्या सर्वंकश प्रगतीसाठी सदैव प्रयत्नशील रहा यापरता दूसरा संदेश कधी कानावर आला नाही.

ब्रिगेडच्या लोकांची वार्षिक महायात्रा म्हणजे 12 जानेवारीला मातृतीर्थावर भरणारा महामेळा. ही तर फक्त ग्रंथयात्राच असते. सगळीकडे फक्त भारावलेली माणसे आणि ग्रंथ.

इतकी ज्ञानपिपासु दूसरी संघटना माझ्या पाहण्यात नाही. गडकरीचा पुतळा फोडणे हे अनेकांना योग्य वाटेल अनेकांना नाही. ब्रिगेडवर टीका होईल, होत आहे फक्त त्यांना अडाणी आणि अशिक्षित समजण्याची चुक करू नका. तुम्ही जेवढे वाचले आहे त्याच्या दसपट ब्रिगेडीनी वाचलेले असते. त्यांना इतिहास शिकवण्याच्या फंदात पडू नका. इतिहासाच्या ज्ञानाच्या बाबतीत ते तुमचे बाप आहेत.
©सुहास भुसे